Een ingenieur is een hogergeschoold persoon die wetenschappelijke kennis gebruikt om allerhande technische, technologische en organisatorische problemen op te lossen.

Ingenieur komt van het Latijnse ingenium, wat onder meer vindingrijkheid, talent en verstand betekent. Letterlijk staat ingenium voor wat is ingeboren, van in (in) en de stam van genus (geboorte, afkomst). Een ingenieur is iemand die zijn wetenschappelijke kennis gebruikt om praktische problemen op te lossen.

Behalve dat de naam 'ingenieur' een aanduiding is voor een gespecialiseerd type beroep of vak, betreft het in Nederland tegelijkertijd ook een academische graad (naast bestaande als doctorandus of meester in de rechten). Het duidt aan dat iemand in Nederland is opgeleid aan een technische universiteit (TU), de Wageningen Universiteit (WU), of de polytechnische faculteit (technische of toegepast natuurwetenschapelijke studies) van een hogeschool. Hebben alle afgestudeerden de graad ingenieur, de titulaire afkortingen kunnen echter verschillend zijn en daarmee als zodanig herkenbaar: universitair geschoolde ingenieurs voeren de afkorting ir., maar Hogeschool-ingenieurs daarentegen de titel ing. Verklaring is dat deze verschillen historisch zo zijn ontstaan